Manhattan Projesi ve Atom Bombası

Paylaşmak önemsemektir!



Manhattan Projesi(1939-1946)
Manhattan Projesi ve Atom Bombası
Manhattan Projesi ve Atom Bombası


Manhattan Projesi dünyanın ilk nükleer silahını geliştirmek için İkinci Dünya Savaşı sırasında ABD hükümeti tarafından desteklenen top-secret mühendislik projesinin kod adıdır. 1939’un başlarında dünya bilim topluluğu Alman fizikçilerin uranyum atomunu parçaladığını öğrendi. Bilim dünyasında Nazi bilim adamlarının uranyumun parçalanması ile ortaya çıkacak enerjiyi geniş çaplı yıkıcı etkisi olan bir nükleer silah üretmek için kullanacağı korkusu hakimdi. Hitler’in iktidara geldiği yıl olan 1933’ten savaşın başlamasına kadar geçen sürede birçok Yahudi kökenli bilim adamı Almanya ve İtalya’yı terk ederek başta ABD olmak üzere çeşitli ülkelere göç etmişti. Bunlardan ikisi Almanya’dan göç eden ünlü fizikçi Albert Einstein ve İtalya’dan göç eden Enrico Fermi idi. Geride kalan arkadaşlarının akıbetiyle meşgul olan Einstein Başkan Roosevelt’e Almanların uzun süredir bir nükleer silah üzerinde çalıştıklarını dair bir mektup yazdı ve Roosevelt’i derhal benzer bir çalışma başlatma konusunda ikna etti. Ama Roosevelt böyle bir proje yürütmenin gerekliliğini ya da faydasını tam anlayamamış olacak ki proje 1941 baharına kadar çok yavaş işledi.

Tarihi olaylar manhattan projesi
Tarihi olaylar manhattan projesi

ABD’yi böyle bir projeyi derhal başlatmaya ikna eden şey Britanya’nın böyle bir nükleer silah yapmanın mümkün olduğuna dair raporuydu. İngiliz raporları ne kadar gerçeği yansıtıyor bilemem ama Almanların uranyumu kullanarak böyle bir silah yapmadığı açıktı. İddia şudur ki Almanlar Norveç’te kurdukları gizli üste ağır su denilen bir madde ile atom bombası yapıyormuş. Almanların atom bombası çalışması yaptıkları tam olarak ispatlanamasa da ABD bu projeye başlamaya kararlıydı. Halihazırda 1939’da uranyum üzerinde çalışmalar yapmak için bir komite kurulmuş ve bazı isim değişikleriyle 1942 yılına ulaşmıştı. Manhattan Projesi resmi olarak 13 Ağustos 1942’de başladı.



Manhattan bölgesinde laboratuvar kuruldu. Proje birçok tesiste yürütüldü. Colombia, Berkeley, Chicago ve California üniversitelerinden 6000 kadar bilim adamı projeye katıldı. Projenin yeri çok gizli tutulmaya çalışıldı. Almanlar ya da Japonlar projeyi öğrenmemeliydi. Sadece Roosevelt ve Churchill projeyi biliyordu. Müttefikleri Stalin bile projeden haberdar olmamalıydı. Projenin bilimsel yönünün başına fizikçi Oppenheimer getirilirken projenin askeri komutasını Leslie Grove üstlendi. İlk etapta 500 milyon olmak üzere projeye toplam 2 milyar dolar harcandı. İlginçtir ki bir sonraki ve bombaları fiilen kullanacak Başkan Truman’ın bile projeden haberdar olmadığı söylenir. ABD Almanların projeden hiçbir zaman haberdar olmadığında eminken Rusların projenin yürütüldüğü alan bir casus sızdırdığını öğrenmişlerdi.
Tabii bombanın yapılıp yapılmadığı konusunda Stalin yapılmadı olarak bilecekti. Atom bombası üretilirken tek korku bomba patlatıldığında etkisinin nasıl olacağı idi. Yani zincirleme reaksiyon ne kadar sürecekti. Bir başka deyişle bu zincirleme reaksiyonu nasıl kontrol edeceklerdi. Aksi takdirde tüm dünya yok olabilirdi. Aralık 1942’de Oppenheimer ilk kontrollü zincirleme reaksiyonu başarıyla sonuçlandırmıştı. ABD çöllerinde küçük denemeler yapılıyor ve oluşan dev kraterler fotoğraflanıyordu (görsellerde mevcut). Uzun çalışmalar sonucunda bomba kullanıma hazırdı.



İlk deneme (Hitler öldükten sonra) New Mexico’daki Alamogorda askeri tesislerinde (çöllük bölge) 16 Temmuz 1945’te sabahın erken saatlerinde yapıldı. Patlamanın etkisiyle oluşan parlaklık yerini toz bulutuna bıraktı. Kör edici parlaklık gökyüzünde 200 mil mesafeye çıkarken toz bulutu 40.000 feet yüksekliğe ulaştı. 100 mil ötedeki sivil evlerin camları kırıldı. Denemeden bir gün sonra Postdam konferansı başladı. Almanlar üretip bizden önce kullanmasın diye meşrulaştırılan atom bombası bu sefer 6 ve 9 Ağustos’da savaş uzamasın ve daha fazla insan ölmesin diye Japonya’ya atıldı.
Boğaziçi Tarih
Yunus Emre Yiğit